"O corpo solidario"

"É difícil ler a Fran Cortegoso se amalo", dicía Antón Lopo. Tamén para quen nunca coñeceu o sorriso que os seus amigos aman

Acceda a todos os contidos da última edición do suplemento 'Táboa Redonda'

SÓ DESPOIS de concibir estes textos me puiden permitir escribir poesía", declarou Francisco Cortegoso a Radio Obradoiro hai poucas semanas. Estos textos son os de Suicidas, os últimos que publicou. Escribiunos entre os 20 e os 25 anos, e oito anos despois de —algúns deles— asomárense na Revista das Letras, viron a luz deste outono da man da editorial Chan da Pólvora.

"(Non eran conscientes de como a linguaxe/os forzaba a ser violentos)". Con estas palabras abre Fran o seu libro. Máis adiante virán outras: "(Non se enfrontaban á cuestión esencial:/ superar a linguaxe posesiva/ desvelar a que acolle)". Coma notas que deixase para adiviñar o camiño, para aprender a lingua. "Ante todo, el é un territorio e o territorio está aí: vós só tedes que entrar", escribíu Antón Lopo, editor e amigo, tralo seu pasamento.

E toda esa primeira parte de Suicidas semella coordenadas, Le sang d’un poète, liñas no ar que trazan o cardinal da escritura: "Da filiación da lebre/ da pertenza do branco/ como o tratado de cores nos primeiros días". Coordenadas para perder o lugar. "Alí onde a lingua perde lugar/ e así a materia toda se expande", comeza a dedicatoria de Memorial e Danza, libro cronoloxicamente posterior a Suicidas, co que gañaría no 2013 o premio Parallé. Cala, dalia, gladíolo, caléndula, tulipa branca, camelia, rosa: as flores que se abren nese libro. Corpos que só existen dándose. "Nada desemellante, ao paso, se cumpre escuro./ O corpo solidario dá lugar: o dominio é presente". Esa tamén é a xenerosidade do texto: ese o territorio. Nada hai detrás do poema, como diría Terry Eagleton. O poema dáse: ese o corpo. 

Cal é a relación entre o froito e o sabor? "A palabra ofrécese á boca", en Suicidas. O combate que se libra no último poema do libro, entre Cocteau e Picasso, tamén oscila entre Memorial e Danza, entre o referencial da memoria e o autotelismo da linguaxe, entre a letra soldada do epigrama e a fluencia do que non acaba de dicirse. María do Cebreiro falaba aquí da "posibilidade dunha intersección entre estas dúas paralelas condenadas a nunca se xuntar". E de novo as coordenadas, o lugar, o poema que desfai a falacia patética ("Contemplación. O qué da contemplación se nada te sinala") sen con iso negar/para con iso abrir a posibilidade da comunicación ("Escóitote/e procuro facelo sen camiño"). "El quería crear unha liña alternativa, unha especie de nova vía, entre a linguaxe totalizadora do ser e a linguaxe totalizadora do nihilismo, que dicía que era a base que levaba aos escritores ao suicidio. De aí que en Suicidas buscase por riba de todo que a linguaxe deixase de ser posesiva e se convertese en acolledora", contaba Lopo no programa-homenaxe no Diario cultural. Anos antes, no mesmo espazo, Cortegoso falaba de "non subordinar o poema a unha crenza sobre a linguaxe. Non subordinar un corpo a unha lei".

"É difícil ler a Fran sen amalo", dicía Antón Lopo. Tamén para quen nunca coñeceu o sorriso que os seus amigos aman. "Poeta inconmensurable", escoitábase da voz de Chus Pato e Oriana Méndez. "Sorpréndeme o sentimento de xustiza que pode a arte, se esta volve sempre a si mesma como unha gran man solitaria", escribíu o poeta na lapela de Suicidas. Tamén, na tristura da súa morte, aquí só cabe o fino esforzo de entrar nos seus poemas. Diáclase. Que palabra que acolla ao outro? "O seu espazo o teu corpo/ Desde si achega a túa presenza". Como a rosa, os teus libros. (Eu achégome así). E sopras. Grazas.

Comentarios