miércoles. 21.10.2020 |
El tiempo
miércoles. 21.10.2020
El tiempo

Sanador nun hospital de libros

Luciano Martínez co exemplar máis antigo da súa biblioteca restaurado. GONZALO GARCÍA
Luciano Martínez co exemplar máis antigo da súa biblioteca restaurado. GONZALO GARCÍA
O don de Luciano Martínez, de Xeve, é curar. Traballa como farmacéutico en Montecelo e no seu tempo libre restaura libros antigos deteriorados polo paso dos séculos

"A o principio, metes a pata, a falta de experiencia fai que te equivoques, agora decátome de burradas que fixen e pouco a pouco fun evolucionando". Explícao Luciano Martínez, cuxa paixón pola restauración de libros antigos o levou a converter a súa casa de Xeve nun verdareiro sanatorio de volumes con séculos de historia. O seu don é curar, xa que traballa como farmacéutico no Hospital de Montecelo e no seu tempo libre devólvelle a saúde a libros que suman séculos. A química axúdalle tamén a entender que substancias son mellores para devolverlle a saúde aos volumes.

A obra máis antiga que recuperou é un volume con máis de 400 anos, do século XVII, e trátase dun libro do cardeal Roberto Belarmino chamado A Controversia. "Nel repasa as razóns polas que a igrexa católica ten que enfrontarse ao calvinismo, por algo o chamaban o cardeal martelo dos herexes", explica Martínez mentres amosa o antes e o despois do exemplar que adquiriu nunha subasta a través da Internet.

Martínez recalca a importancia de realizar as intervencións con respecto, sen deteriorar os volumes. Pero iso que significa? Por un lado, empregar materiais que non sexan agresivos co papel e que provoquen o efecto contrario ao buscado. Así, salienta que restaurar non significa enganar e que pareza un libro orixinal, senón actuar con coherencia sobre a obra para mantela no tempo. "Todos os procesos teñen que ser reversibles para que o libro poida volver ao seu estado orixinal", conta.

No mesmo sentido, as intervencións deben utilizar técnicas e materiais propios da época na que se editou o volume. Por iso Martínez mesmo tivo que fabricar papel para completar algún dos seus volumes. Foi o que lle ocorreu cun libro das partidas de Afonso X o Sabio publicado en 1789, nas que o rei reunía a lexislación do seu tempo. "Ten a cuberta de pergamiño e faltáballe a páxina de papel máis groso que vai entre esta e o comezo do libro, así que tiven que facer papel para completalo", comenta. Empregar papel do que hoxe en día de podería comprar nunha papelería iría contra o principio de respectar as técnicas do momento de fabricación do libro. Ademais, a obra tivo que ser recosida cun traballo moi fino e de precisión que require moito tempo. Entre as tarefas que supón restaurar un libro atópase tamén a recomposición de páxinas cando o papel se atopa nun estado tan malo que se desfai só con tocalo e é preciso darlle consistencia para volver colocar cada anaco da páxina no seu lugar exacto ou retirar tintas de rotulador e bolígrafo para limpar o papel.

Unha edición do Quixote de finais do século XVIII ou un libro sobre a expedición das armadas francesa e española na que logo se baseou o sistema internacional de medición que estableceu o metro como unidade de medida son algunhas das obras máis relevantes que forman a biblioteca antiga de Luciano Martínez, a resgardo nunha vitrina na que a temperatura e o nivel de humidade están regulados para evitar que as obras se deterioren.

A debilidade de Martínez son as cubertas de pel e a súa restauración, aínda que tamén ten interese polos libros especialmente maltratados polos anos e as inclemencias. Do caixón dos libros en estado «catastrófico» rescatou un hai uns meses, durante o peor da pandemia. "A loita contra a pandemia no Hospital levoume a rescatalo, quizais para compensar os efectos anímicos que producía a evolución dos acontecementos a pesar do meu optimismo natural", indica.

Aínda que Luciano Martínez se define como un afeccionado que colecciona obras de valor e mesmo restaura libros para amigos polo valor sentimental que teñen as pezas para eles, dende hai dous anos tamén estuda na Escola Superior de Conservación e Restauración de Bens Culturais de Galicia. Ata agora era autodidacta pero dende entón converteuse nun alumno atípico, como el mesmo se describe, "son maior que os propios profesores", conta.

Sanador nun hospital de libros
Comentarios