Tejido: Cuando la modernidad duerme a un paso de la tradición

palillando_col1.jpg
photo_camera palillando_col1.jpg

Olalla Barreiro e Sara Álvarez non son unhas artesás ao uso. Como moitos outros dos presentes en MOA, empezaron por hobbie, mentres estudaban na Universidade. Con todo, tanto as súas pezas como os lugares onde as promocionan non son os habituais.

O traballo de Bocoque baséase nos complementos de ganchillo, teas, fíos e abalorios. Aneis, pendentes, colares; todos cun deseño creativo, ''para ofrecer algo diferente'' ás ''mulleres coquetas'' ás que que lles guste innovar. Lamentan que non é o caso das galegas, que son máis tradicionais, e entre as que non triunfan tanto os seus deseños.

Este ano estiveron nas pasarelas de París e Cibeles, con outros novos creadores. Outro público, din, que lles axudou a impulsar un pouco as vendas. O traballo é minucioso, o deseño e a elaboración propia e, xa que logo caro. Pero ambas mozas moañesas prefiren axustar prezos para facer un produto asequible que delegar noutros para alixeirar a produción e facela máis barata. ''As pezas non estarían feitas con tanto mimo'', argumentan.

De todos os xeitos, non se queixan. Aínda que ao principio houbo moitas trabas -habituais para calquera mozo emprendedor-, agora recoñecen que non lles vai mal do todo. Teñen algunhas tendas que son clientes fixos, e as saídas fóra de Galicia e as revistas axúdanlles a promocionarse. Ata se atreveron cunha nova colección de bolsos patchwork ''que se está vendendo moi ben''. Un progreso lento e minucioso, como o seu traballo.

A arte de pintar na seda
Minucioso é tamén o traballo da leonesa Begoña Ortáns, á que MOA deu a oportunidade de presentar en Galicia as súas 'sedanías'. Esta antiga restauradora de obras de artes decidiu un día deixar as galerías para facer a súa propia arte. Ou máis ben artesanía porque, como ela mesma di, ''eu considérome artesá, artista fanme os demais''.

O seu traballo consiste na pintura a man alzada con pincel sobre tea de seda. Primeiro tensa a tea nunha especie de bastidor ao que lle aplica vapor para fixar a pintura. Un mínimo erro no trazo dos deseños que ela mesma discorre ou no cálculo da temperatura exacta do aire e todo o traballo estará perdido. Non lle importa, é o que fai de cada un dos seus bolsos, fulares ou cadros unha peza única.

O que máis sorprende é o xuvenil dos seus motivos. Debuxos e bonecas que representan escenas da vida cotiá, sen maiores aspiracións. É o que lle fai gañarse clientes. ''Encárganme para agasallos, sobre todo fulares. Unha escena de perruquería, por exemplo, se a destinataria se dedica a iso'', conta. Nunca peticións estrañas. ''Oxalá, iso sería un reto para a creatividade!'', lamenta.

O que peor leva é que ''entre o público non hai un mínimo de sensibilidade, non hai un termo medio: ou non gusta nada, ou encanta''. Por iso ten que axustar o prezo ao que o cliente está disposto a pagar por el, entre 50 e 65 euros por un bolso que tarda máis de 3 horas en elaborar, sen contar o tempo en xestar a idea.

Consólaa a oportunidade que lle dá o traballo de estar coa súa filla, e o seu novo proxecto: unha exposición das súas teas, en formato cadro nunha galería de arte. A artesanía recoñecida por fin nas altas esferas do gremio.

Falando cos palillos
Fronte á modernidade que achegan Bocoque e as sedanías de Begoña, a tradición achegouse ata a mostra de Artesanía da man de Marcia Ferreira. Esta muller, duns 50 anos moi ben levados, cabelo escuro e un sorriso permanente nos beizos, montou nun recuncho da MOA unha ‘escola’ para perfeccionar e promocionar o encaixe. Co seu acento brasileiro, e tras deixar ben clariño que “son tan galega coma ti”, Marcia explica que empezou a mover os palillos de nena, no Brasil.

Cando chegou a Galicia decatouse de que os boliños non eran unha arte só do país, e decidiu aprender todas as técnicas posibles. Domínaas, e sabe ensinalas. Contado por ela, facer encaixe semella un xogo de nenos baseado en tres movementos: cruz, volta e cruz. Da xenio vela traballar. “Apaixóname palillar, pero tamén ensinar, podería facelo 48 horas ao día”, conta Marcia. Gústanlle todas as técnicas, pero ao ‘obrigala’ a escoller quédase coa Duquesa de Withof, que traballa con lupa. É un encaixe moi fino e delicado. “É coma facer miniaturas e unilas todas entre si”.

Mentres conta, orgullosa, todo o que sabe facer, reclámana as súas alumnas. Son mulleres que xa saben palillar, pero que queren perfeccionar a súa técnica. “O que máis nos custa aprender son os cruces”, recoñece Charo, unha palilleira de Vimianzo. No colo, suxeitada con dúas bonecas de cando as súas fillas eran nenas, suxeita a almofada. Explica que un dos trucos para palillar e non cansar é sentar ben. E escenifica: “as pernas ben abertas e as costas rectas”. De seguido, vai pasando un a un os boliños que garda nunha caixa de plástico. “Teño de todo: mércoos, regálanmos e incluso unha veciña que palillaba me deixou en herdanza a súa colección”.

Ao outro lado da mestra senta unha oficinista que palilla “como terapia para relaxarme”. María Isabel (gústalle que lle poñan o de ‘María’) di que facer boliños é unha arma contra o estres, aínda que por veces berra para que Marcia a quite dos apuros. E é que a ‘profe’, como lle chaman as palilleiras, sabe falar cos palillos. “Cando te equivocas diche ‘Agora tócame a min’”, conta. Mentres falan, non deixan de palillar. Os seus finos dedos móvense dun lado para outro ata case hipnotizar. Ningunha das alumnas de Marcia vive do encaixe. María Isabel explica tallante: “Cartos poucos dá, pero é a nosa historia”.

Comentarios