"Hai quen se gasta ata 9.000 euros ao mes nun servizo exclusivo"

Galáurea é unha das empresas da cidade de Pontevedra que presta asistencia no fogar, un servizo a priori máis barato que unha residencia
Dos personas mayores, esta semana, en una calle de Pontevedra. JAVIER CERVERA-MERCADILLO
photo_camera Dúas persoas maiores, esta semana, nunha rúa de Pontevedra. JAVIER CERVERA-MERCADILLO

"Hai quen gasta ata 9.000 euros ao mes nun servizo exclusivo de axuda a domicilio. Son 24 horas, día e noite, cunha persoa á súa disposición, e iso tampouco se fai nunha residencia de maiores", revela Marta Blanco, a administrativa de Galáurea, empresa pontevedresa que leva case dúas décadas "dedicados a axudar as familias facilitando a permanencia no seu fogar e na súa contorna habitual".

Esa cifra é, con todo, unha excepción nun abanico de prezos axustados á atención "personalizada" que se ofrece a cada usuario segundo o seu a súa situación de dependencia, que se establece desde un inicio mediante un asesoramento minucioso, e que non se cingue só a persoas maiores, senón tamén a familias desestructuradas ou con menores a cargo.

"Axudamos a que a vida das persoas na súa casa sexa o máis normalizada posible", para que con estes recursos conten coa atención necesaria sen ter que abandonar o seu fogar camiño dunha residencia de maiores, "que custan un mínimo de 2.500 ou 3.000 euros" mensuais.

Galáurea está incluída no Ruepss, o Rexistro Único de Entidades Prestadoras de Servizos, que "recolle a información referida ás Entidades que desenvolven programas ou son titulares ou xestoras de centros ou programas de servizos sociais" nos ámbitos de maiores, discapacidade, igualdade, infancia, menores, familia, inclusión e servizos comunitarios, explica a Xunta.

Por iso esta empresa non só traballa a nivel particular, senón tamén con organismos da Xunta, de Servizo de Axuda no Fogar (SAF) e con programas de concellos e deputacións.

Blanco explica que non teñen un perfil de usuario establecido, pero que boa parte diso son persoas maiores cuxos fillos "viven fóra" e non poden prestarlles a atención necesaria, pero que tampouco poden permitirse sufragar o elevado custo dunha residencia. "¿Quen ten ese diñeiro?", pregunta. "¿Quen ten unha pensión así para sempre?". E no futuro, apunta, "será peor", pola precarización dos contratos de traballo, "porque hai xente que nin sequera está a cotizar" e as pensións dentro dunhas décadas serán unha incógnita.

Deste xeito, o servizo de atención a domicilio sempre "vai ser máis barato, evidentemente", que unha residencia, salvo excepcións como a mencionada ao principio, esa opción de atención as 24 horas que tamén sería inviable nun centro. "Ademais —apunta—, no futuro tampouco haberá recursos para pagar as residencias", non só por parte dos propios maiores ou das súas familias, senón tamén da Xunta de Galicia, que financia as prazas públicas e unha boa porcentaxe das concertadas en centros privados, o que é "unha barbaridade, polo menos uns 1.500 ao mes por cada usuario". A iso, engade, hai que sumarlle a disposición das persoas maiores a deixar o seu fogar para trasladarse a unha residencia que dificilmente vai ser como estar en casa.

Por iso, sinala Marta Blanco, a solución será buscar "un equilibrio" entre continuar vivindo no propio domicilio e contar co apoio de empresas personalizadas para "axudar nos momentos máis delicados", empresas que, con todo, tamén se están encontrando con grandes "dificultades para atopar persoal". Ademais, apunta, "sempre houbo máis predisposición" para elixir a axuda a domicilio que para ir vivir a unha residencia. "En Galicia queremos estar na nosa casa. Se temos familia connosco en casa, ¿para que queremos irnos?".

Esta idisiosincrasia deixouse notar, máis se cabe, por mor da pandemia, engade. "Temos moitísima xente, clientes, que estaban nunha residencia e que se volveron a casa, sobre todo despois do covid", aproveitando, iso si, as axudas de respiro familiar para as persoas coidadoras. "É unha mellor calidade de vida. Hai infinidade de casos e circunstancias".

Outra das empresas da cidade que prestan este servizo é Idades, adxudicataria do SAF do Concello de Pontevedra ata maio de 2027. No seu contrato figura a prestación de 154.600 horas ao ano a persoas dependentes e a xestión de 250 dispositivos de teleasistencia. Presta servizos de asistencia persoal, de axuda doméstica e tamén de acompañamento.

Escaso interese polo cohousing e a hipoteca inversa

En 2050 máis do 30% da poboación española superará os 65 anos e a maior parte vivirán soas. Para quen desexe manter a independencia nos seus fogares pero coa compañía doutras persoas da súa mesma xeración existe o cohousing, un modelo de convivencia onde os residentes manteñen a súa autonomía e xestionan as súas necesidades en conxunto nun espazo privado e seguro. Unha "novo xeito de entender a vellez" que, de momento, non ten moito gancho en Pontevedra.

Actualmente hai un proxecto en marcha en Forxán (Sanxenxo), unha cooperativa que prevé construír 69 apartamentos, das que apenas un 15% están reservadas. O proxecto chámase Cohousing Con da Romaíña e está promovido por EcoHousing Saúde.

Unha vía de financiamento, para propostas coma estas ou para pagar a residencia, é a hipoteca inversa, pensada para maiores de 65 anos cunha vivenda en propiedade, pero que apenas se comercializa: o usuario constitúe unha hipoteca cunha entidade financeira e recibe unha porcentaxe sobre o valor do seu inmoble, pero ao seu falecemento o banco queda coa casa.

Teleasistencia: compañía e seguridade con só apertar un botón desde casa

Máis aló do servizo de axuda no fogar, as persoas maiores que viven soas en casa tamén dispoñen doutro sistema que lles axuda a evitar a soidade e, sobre todo, a poder pedir auxilio en caso de necesidade. Trátase dos dispositivos de teleasistencia, que en Pontevedra e comarca tamén xestiona Cruz Vermella. Aínda que actualmente a entidade non está autorizada a informar da cifra de persoas que contan con este sistema, hai apenas un ano eran case 400 no municipio da capital e máis de 500 en toda a comarca. De feito, hai quen leva máis de dúas décadas contando con este servizo.

Un dispositivo de teleasistencia. JAVIER CERVERA
Un dispositivo de teleasistencia. JAVIER CERVERA-MERCADILLO

Cruz Vermella instala en casa de cada usuario un terminal que conta cun potente altofalante e un micrófono de grande alcance. O aparello sitúase nun punto do domicilio e o residente leva enriba, colgado ao pescozo ou en forma de reloxo, un botón vermello que funciona como un mando a distancia.

Cando se atopa mal pode pulsar este botón e, automaticamente, comunícase coa central de Cruz Vermella en Galicia. Inmediatamente o operador ve no seu computador de quen se trata e pregúntalle que lle ocorreu.

Unha vez comprobado, avísanse as persoas de contacto, que están rexistradas nunha ficha e que deben ter as chaves do domicilio para auxiliar o usuario do modo máis rápido posible. De ser necesario tamén acudiría un servizo sanitario de urxencia.

Así mesmo, unha vez ao mes chaman aos usuarios para charlar con eles, comprobar como están e, a modo de recordatorio, pedirlles que pulsen o botón para que recorden que contan con este dispositivo e que funciona correctamente. Deste xeito, non só se palia a sensación de soidade, senón que achega maior tranquilidade ás familias.

Comentarios