A nanotecnoloxía ao rescate do mexillón galego

A Universidade de Vigo colabora co lNL para coñecer o alcance das mareas vermellas
Una investigadora observa unos mejillones en el laboratio. KERLY STEINBACH (Efe)
photo_camera Unha investigadora observa uns mexillóns no laboratio. KERLY STEINBACH (Efe)

Salvar ao mexillón detectando rapidamente as biotoxinas que o afectan. é o obxectivo que se marca un innovador proxecto entre o Laboratorio Ibérico Internacional de Nanotecnoloxía (INL) e a Universidade de Vigo: un nanosensor que pode chegar en breve á industria galega.

O proxecto de biotoxinas mariñas está listo xa para ser testado na industria, e conta polo menos cunha empresa galega interesada en validar a súa eficacia, explica a Efe Begoña Espiña, investigadora do INL, con sede en Braga (Portugal).

O prototipo, que xorde dun traballo iniciado a finais de 2017, pode detectar de forma rápida se hai "biotoxinas producidas por microalgas no contexto que se coñece como mareas vermellas", moi presentes nas Rías Baixas galegas pero tamén na Ría de Aveiro, en Portugal.

Neste contexto prodúcense unhas toxinas que afectan principalmente a mexillóns e ameixas, que en elevada proporción son prexudiciais para a saúde e xa que logo quedan impedidas de chegar a consumo.

A industria da acuicultura é unha das grandes afectadas e, polo tanto, sería a máis beneficiada por esta iniciativa financiada a través do proxecto Transferencia e valorización de nanotecnoloxías a pemes innovadoras da Eurorrexión Galicia - Norte de Portugal.

O investimento no proxecto, liderado pola Axencia Galega de Innovación, é de 4,2 millóns de euros, financiado nun 75 % polo Fondo de Desenvolvemento Rexional FEDER a través do Programa de Cooperación Transfronteiriza Interreg España - Portugal (POCTEP).

UN PROBLEMA PARA A INDUSTRIA ESPAÑOLA E PORTUGUESA

Espiña é galega e coñece ben o problema das mareas vermellas, máis frecuente onde hai subida de augas profundas. "Son crecementos moi exponenciais de strong<> algas no ambiente mariño e algúns deles son capaces de producir toxinas", explica con académica precisión.

Autora dunha tese de doutoramento que aborda precisamente esta cuestión, liderou polo lado do INL o equipo duns sete investigadores portugueses e españois que atopou unha forma de detectar estas toxinas en moluscos dunha forma máis rápida á actual.

"O prototipo é unha cámara feita en acrílico, leva microlitros e esta conectado a un sistema de tubos, e dentro da cámara está inmobilizado unha encima ou proteína", detalla.

"O que conseguimos é ver a actividade da encima. Se hai toxina, reacciona coa encima", apunta. Así, o equipo conseguiu "uns datos que superan ao test comerciais que se utilizan actualmente en plantas de explotación de acuicultura".

Con este mecanismo, poderíase de forma máis temperá evitar que os moluscos se contaminen ata un nivel que impida o seu consumo, algo que mellorará a actividade xa non só no norte de España e Portugal, senón tamén na sureña rexión lusa do Algarve, onde hai unha forte presenza da industria acuífera.

LISTO PARA SER VALIDADO

"Empezamos a traballar a finais de 2017. O desenvolvemento do prototipo levou a cabo durante dous anos e despois entramos na fase de validación. E agora é cando estamos a lanzar ás empresas que poidan estar interesadas en facer a validación", explica Espiña.

Hai polo menos unha empresa galega que estaría interesada, polo que en breve pode empezar a transferencia de coñecemento á industria, explica a investigadora, que traballa desde 2011 no INL.

Case todos traballan nesta cidade, salvo un membro do equipo que reside en O Porto e un traballador transfronteirizo, que se despraza desde Vigo.

Non houbo problemas coa pandemia, asegura Espiña, aínda que pasaron necesarias restricións de seguridade, como a imposibilidade de estar todos ao mesmo tempo no laboratorio, o que inevitablemente cambia o traballo.

Esta investigadora, no entanto, é optimista. Se todo segue segundo o previsto, pronto case tres anos de traballo darán un maior respiro a unha importante industria nun momento de incerteza agregada.